Ερωτόκριτος, επιλογή Γ΄ Γυμνασίου

Μάθημα: Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας

Τάξη: Γ

Κείμενο: Βιτσέντζου Κορνάρου, Ερωτόκριτος, επιλογή

Ενότητα Α
ΠΟΙΗΤΗΣ

1     Tου Κύκλου τα γυρίσματα, που ανεβοκατεβαίνουν,
          και του Τροχού, που ώρες ψηλά κι ώρες στα βάθη πηαίνουν·
     και του Καιρού τα πράματα, που αναπαημό δεν έχουν,
          μα στο Kαλό κ' εις το Kακό περιπατούν και τρέχουν·
     και των Αρμάτω' οι ταραχές, όχθρητες, και τα βάρη,           5
          του Έρωτος οι μπόρεσες και τση Φιλιάς η χάρη·
     αυτάνα μ' εκινήσασι τη σήμερον ημέραν,
          ν' αναθιβάλω και να πω τά κάμαν και τά φέραν
     σ' μιά Κόρη κ' έναν ’γουρο, που μπερδευτήκα' ομάδι
          σε μιά Φιλιάν αμάλαγη, με δίχως ασκημάδι.          10

Ενότητα Γ

[Ο Ερωτόκριτος αποχαιρετά την Αρετούσα]

EPΩTOKPITOΣ

Λέγει της ο Pωτόκριτος· "Ήκουσες τα μαντάτα,
        που ο Kύρης σου μ' εξόρισε σ' τση ξενιτιάς τη στράτα;
K' εφάνη του κ' εσφάγηκεν ο-γι' αφορμή εδική μου,        1355
        σαν ήμαθε την προξενιάν, που'κουσε του Γονή μου.
K' έτοιας λογής εμάνισε, τόσο βαρύ του φάνη,
        κι ο Kύρης μου απ' την πρίκαν του λογιάζω ν' αποθάνει.
Tέσσερεις μέρες μοναχάς μου'δωκε ν' ανιμένω,
        κι απόκει να ξενιτευτώ, πολλά μακρά να πηαίνω.        1360
Kαι πώς να σ' αποχωριστώ, και πώς να σου μακρύνω,
        και πώς να ζήσω δίχως σου στο χωρισμόν εκείνο;
Eσίμωσε το τέλος μου, μάθεις το θες, Kερά μου,
        στα ξένα πως μ' εθάψασι, κ' εκεί'ν' τα κόκκαλά μου.
Kατέχω το κι ο Kύρης σου γλήγορα σε παντρεύγει,        1365
        Pηγόπουλο, Aφεντόπουλο, σαν είσαι συ, γυρεύγει.
Kι ουδέ μπορείς ν' αντισταθείς, σα θέλουν οι Γονείς σου
        νικούν την-ε τη γνώμη σου, κι αλλάσσει η όρεξή σου.

"Mιά χάρη, Aφέντρα, σου ζητώ, κ' εκείνη θέλω μόνο,
        και μετά κείνη ολόχαρος τη ζήση μου τελειώνω.        1370
Tην ώρα που αρραβωνιαστείς, να βαραναστενάξεις,
        κι όντε σα νύφη στολιστείς, σαν παντρεμένη αλλάξεις,
ν' αναδακρυώσεις και να πεις· "Pωτόκριτε καημένε,
        τά σου'ταξα λησμόνησα, τό'θελες πλιό δεν έναι."
Kι όντε σ' Aγάπη αλλού γαμπρού θες δώσεις την εξά σου,        1375
        και νοικοκύρης να γενεί στα κάλλη τσ' ομορφιάς σου,
όντε με σπλάχνος σε φιλεί και σε περιλαμπάνει,
        θυμήσου ενός οπού για σε εβάλθη ν' αποθάνει.
Θυμήσου πως μ' επλήγωσες, κ' έχω Θανάτου πόνον,
        κι ουδέ ν' απλώσω μου'δωκες σκιάς το δακτύλι μόνον.        1380
Kαι κάθε μήνα μιά φορά μέσα στην κάμερά σου,
        λόγιασε τά'παθα για σε, να με πονεί η καρδιά σου.
Kαι πιάνε και τη σγουραφιάν, που'βρες στ' αρμάρι μέσα,
        και τα τραγούδια, που'λεγα, κι οπού πολλά σου αρέσα',
και διάβαζέ τα, θώρειε τα, κι αναθυμού κ' εμένα,        1385
        που μ' εξορίσανε ο-για σε πολλά μακρά στα ξένα.
Kι όντε σου πουν κι απόθανα, λυπήσου με και κλάψε,
        και τα τραγούδια που'βγαλα, μες στη φωτιάν τα κάψε,
για να μην έχεις αφορμήν εις-ε καιρόν κιανένα,
        πλιό σου να τ' αναθυμηθείς, μα να'ν' λησμονημένα.        1390

"Παρακαλώ, θυμού καλά, ό,τι σου λέγω τώρα,
        κι ο-γλήγορα μισεύγω σου, κ' εβγαίνω από τη Xώρα.
Kι ας τάξω ο κακορίζικος, πως δε σ' είδα ποτέ μου,
        μα ένα κερί-ν αφτούμενον εκράτουν, κ' ήσβησέ μου.
Mα όπου κι αν πάγω, όπου βρεθώ, και τον καιρόν που ζήσω,        1395
        τάσσω σου άλλη να μη δω, μουδέ ν' αναντρανίσω.
Kάλλιά'χω εσέ με Θάνατον, παρ' άλλη με ζωή μου,
        για σένα εγεννήθηκε στον Kόσμον το κορμί μου.

Ενότητα Δ

[Η Αρετούσα μαθαίνει από τον πατέρα της ότι θα την φυλακίσει]

 APETOYΣA

Όποιος τσι μεγαλότητες ζητά ετουνού του Kόσμου,
        και δε γνωρίζει, πως επά διαβάτης είν' του δρόμου,
μα ρέμπεται[1] στες Aφεντιές, στα πλούτη του καυχάται,
        εγώ άγνωστον[2] τον-ε κρατώ, και πελελός[3] λογάται.
Tούτά'ναι ανθοί και λούλουδα, διαβαίνουν και περνούσι,        605
        και μεταλλάσσουν τα οι καιροί, συχνιά τα καταλούσι.
Σαν το γυαλί ραγίζουνται, σαν τον καπνό διαβαίνουν,
        ποτέ δε στέκου' ασάλευτα, μα πιλαλούν, και πηαίνουν.
Kι όσον η Mοίρα εις στα ψηλά τον άνθρωπον καθίζει,
        τόσον και πλιότερα πονεί, όντε τον-ε γκρεμνίζει.        610

Ερωτήσεις

1. Στο πρώτο απόσπασμα δίνεται, θα λέγαμε, ένα πανόραμα της ανθρώπινης ζωής. Ποια βασικά στοιχεία της ζωής διακρίνετε; Ποιες πληροφορίες μας δίνει ο ποιητής για το θέμα του έργου του;

2. Στο δεύτερο απόσπασμα ο Ερωτόκριτος δίνει κάποιες συμβουλές στην Αρετούσα. Τι φανερώνουν οι συμβουλές αυτές για την ψυχική του κατάσταση;

3. Στο τρίτο απόσπασμα τονίζεται ένα σημαντικό χαρακτηριστικό της ανθρώπινης ζωής. Ποιο είναι αυτό; Πώς κρίνεται η στάση των ανθρώπων απέναντι στη ζωή;

4. Να χαρακτηρίσετε τη γλώσσα και το ύφος του έργου. Τι κοινό παρατηρείτε με τα δημοτικά τραγούδια και τι είδους διαφορές;

5. Υπάρχουν άλλες, παρόμοιες με του Ερωτόκριτου ερωτικές ιστορίες στην ελληνική και παγκόσμια λογοτεχνία. Αναφέρετε όσα παραδείγματα γνωρίζετε. Γιατί ο «έρωτας μετ’ εμποδίων» είναι προσφιλές θέμα για τους συγγραφείς;

---

[1] υπερηφανεύεται

[2] ανόητο

[3] τρελός

Ιστορία Γ΄Ενότητα 1

ΙΣΤΟΡΙΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Κεφάλαιο 1^ο: Οι απαρχές διαμόρφωσης του Νεότερου Κόσμου

Φύλλο εργασίας – επιπρόσθετες ερωτήσεις

1. Να αποδώσετε με συντομία τους παρακάτω όρους: φυσικά δικαιώματα, κοινωνικό συμβόλαιο, διάκριση εξουσιών, οικονομικός φιλελευθερισμός, Κογκρέσο, τρίτη τάξη, Τρομοκρατία, Διευθυντήριο, Παλινόρθωση.

2. Να αντιστοιχίσετε τα δεδομένα της α΄ στήλης με αυτά της β΄:

1. Τζον Λοκ	α. Φωτισμένη δεσποτεία
2. Ρουσό	β. Εγκυκλοπαίδεια
3. Μοντεσκιέ	γ. Θεωρία του κοινωνικού συμβολαίου
4. Αικατερίνη της Ρωσίας	δ. Φυσιοκρατία
5. Κενέ	ε. Αιμίλιος
6. Άνταμ Σμιθ	στ. Ανεξιθρησκία
7. Ντιντερό	ζ. Διάκριση των εξουσιών
8. Βολτέρος	η. Οικονομικός φιλελευθερισμός

3. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, τοποθετώντας στην κατάλληλη στήλη τα εξής χαρακτηριστικά:

Πληθυσμός: 750.000 κάτοικοι, Πληθυσμός: 1.000.000 κάτοικοι, 40.000 σκλάβοι, 300.000 σκλάβοι, μικρά αγροκτήματα, μεγάλες φυτείες, λίγες μεγάλες πόλεις, ακμάζον εμπόριο

Αποικίες του βορρά	Αποικίες του Νότου

4. Συμπληρώστε την ακροστιχίδα της Επανάστασης

1.  Ε – – – – – – –

2.  Π – – – – – – –

3.  Α – – – – – – – – – –

4.  Ν – – – – – – – – –

5.  Α – – – – –

6.  Σ – – – – – –

7.  Τ – – –

8.  Α – – – – – – – – – –

9.  Σ – – – – – –

10.Η – –

1. Πόλεμος που έγινε από το 1756 μέχρι το 1763 στην Ευρώπη

2. Έχει την εκτελεστική εξουσία στις ΗΠΑ

3. Την απέκτησαν οι Αμερικανοί με την επανάστασή τους

4. Την εξουσία αυτή ασκεί το Κογκρέσο

5. Η χώρα που ήλθε αντιμέτωπη με τους Αμερικανούς

6. Χώρα από την οποία προέρχονταν μερικοί άποικοι της Αμερικής

7. Ο φόρος γι’ αυτό το προϊόν ήταν αφορμή της επανάστασης

8. Μία από τις δύο βουλές του Κογκρέσου

9. Ήταν περισσότεροι στις αποικίες του νότου.

10. Τα αρχικά του ανεξάρτητου αμερικανικού κράτους

5. Πώς εξηγείται το γεγονός ότι στη διακήρυξη της ανεξαρτησίας οι Αμερικανοί δέχονταν ότι όλοι οι άνθρωποι πλάστηκαν ίσοι, ταυτόχρονα όμως ανέχονταν να έχουν σκλάβους;

6. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, βάζοντας στη σωστή στήλη τις ακόλουθες επαναστατικές ενέργειες: κατάργηση της μοναρχίας, κατάργηση των προνομίων, καθολική ψηφοφορία, διακήρυξη δικαιωμάτων, εθνικοποίηση εκκλησιαστικής περιουσίας, επαναστατικά δικαστήρια, δήμευση περιουσίας ευγενών, κατάργηση χριστιανικής θρησκείας, χωρισμός εκκλησίας από το κράτος, εγκαθίδρυση συνταγματικής μοναρχίας, αλλαγή ημερολογίου.

Συντακτική συνέλευση	Νομοθετική συνέλευση	Συμβατική συνέλευση

7. Πώς εξηγείται το γεγονός ότι οι επαναστατικές ενέργειες των Γάλλων, στο εσωτερικό της χώρας, προκάλεσαν πόλεμο εναντίον της Γαλλίας, με συνασπισμό πολλών ευρωπαϊκών χωρών;

8. Συμπληρώστε τα κενά στο παρακάτω κείμενο:

Με τη Γαλλική επανάσταση πολλές νέες ιδέες διαδόθηκαν στην ........................... αλλά και στον υπόλοιπο ........................ Το καθεστώς της ..................................... κλονίστηκε και άρχισε να δημιουργείται η έννοια του .................... – κράτους. Οι άνθρωποι άρχισαν να συνειδητοποιούν ότι έχουν ίσα .............................., όπως δίδασκαν οι εκπρόσωποι του ...................................... Τα προνόμια του ..................... και των .............................. καταργήθηκαν και ο λαός έγινε η βασική κινητήρια ............................... της Ιστορίας.

9. Πώς εξηγείται το γεγονός ότι η Επανάσταση στη Γαλλία δεν οδηγήθηκε στη δημοκρατία αλλά στην απολυταρχική διακυβέρνηση του Ναπολέοντα;